6 คำสั่งเกี่ยวกับ Admin พื้นฐาน

Administrator บน Linux มีชื่อว่า root

การใช้งานเกี่ยวกับ Admin บางคำสั่ง (ส่วนใหญ่อยู่ใน /sbin) จำเป็นต้องล็อกอินให้เป็น root ด้วย ถ้าเราล็อกอินเป็นชื่ออื่นอยู่ แล้วต้องการล็อกอินเป็น root ก็ให้ใช้คำสั่ง su แล้วใส่พาสเวิร์ดของ root ให้ถูกต้อง ถ้าผ่านจะสังเกตเห็นว่าเครื่องหมาย command prompt ของเราจะเปลี่ยนไปจาก $ กลายเป็น # ซึ่งเป็นสัญลักษณ์ของ root

ในกรณีที่ต้องการใช้คำสั่งแค่คำสั่งเดียว ไม่อยากเป็น root แบบถาวร สามารถใช้คำสั่ง sudo ตามด้วย คำสั่งนั้นๆ ได้เลย เมื่อรันคำสั่งนั้นเสร็จแล้ว เราจะยังเป็น user เดิมอยู่

อย่างไรก็ตาม คำสั่งต่อไปนี้เป็นคำสั่ง admin ที่พื้นฐานที่สุด ส่วนใหญ่จึงไม่จำเป็นต้องเป็น root ก็สามารถเรียกดูได้ (สังเกตจาก prompt นะครับ)

1.ดูว่ามีใครล็อกอินอยู่บ้าง

$ who

2.ดูว่ามี process อะไรทำงานอยู่บ้าง?

$ ps aux

คำสั่งที่ใช้คือ ps แต่ผมชอบใส่ aux ด้วยเสมอ เพื่อให้มันแสดง process “ทั้งหมด” ที่ทำงานอยู่บนเครื่อง แบบ “ละเอียด” ถ้าหากรายชื่อ process มันยาวเกินไปก็อย่าลืมเติม | more เพื่อให้มันแสดงให้ดูทีละหน้า (เคาะ space เพื่อแสดงหน้าถัดไป) โปรดสังเกตคอลัมน์ที่ชื่อ PID เป็นหมายเลขประจำ process ซึ่ง linux จะกำหนดให้กับทุก process ที่รันเสมอ

3.ฆ่า process
บ่อยครั้งที่มี process ค้างอยู่ ทำให้กินทรัพยากร เราต้องฆ่า process นั้นเสีย แบบเดียวกับการใช้ task manager ฆ่าโปรแกรมที่ค้าง ใน Linux เราใช้คำสั่ง kill ตัวอย่างเช่น ถ้าเราต้องการฆ่า process ที่มี PID = 1023

$ kill -9 1023

4.ดูว่า memory เหลืออยู่เท่าไร

$ free -m

หน่วยที่แสดงจะเป็น megabytes ถ้าต้องการให้แสดงเป็น kilobytes ก็ใช้ -k แทน -m

5.ดูเนื้อที่เหลือบนดิสก์

$ df -Bm

ดูว่ามี file system อะไรในเครื่องบ้าง แต่ละอันมีเนื้อที่ความจุเท่าไร ใช้ไปแล้วเท่าไร m หมายถึง ให้แสดงหน่วยเป็น megabytes ถ้าอยากให้แสดงเป็น gigabytes ก็ให้ใช้ g แทน

6.shutdown เครื่อง

# shutdown -h now

คำสั่งนี้จะ power off เครื่องทันทีอย่างนุ่มนวล ถ้าหากต้องการให้ reboot ก็ให้ใช้ -r แทน -h คำสั่งนี้จะต้องเป็น root เสมอจึงจะสั่งได้

นอกจาก 6 คำสั่งนี้แล้ว คำสั่งเกี่ยวกับ Admin ที่พื้นฐานที่สุดและน่าจะรู้ไว้คือ คำสั่งเกี่ยวกับการสร้างแก้ไขและลบผู้ใช้นะครับ